أحمد بن محمد الهمذاني ( ابن الفقيه الهمذاني ) ( مترجم : ح . مسعود )
38
البلدان ( بخش مربوط به ايران ) ( فارسى )
گنجينههايش را در آن نهانگاهها نهان بكرد . و دوازده هزار تن به نگهبانى شهر بگماشت . يكى از راويان گويد كه همدان كهنترين شهر جبل است * 75 سليمان بن داود پيامبر « ع » از يكى از طاقهاى همدان بگذشت - كه آن طاق تا كنون نيز بپاى است - كلاغى ديد كه بر طاق فرو نشست - و در پندار مردم آن روزگار چنان بود كه كلاغ هزار سال بزيد - سليمان به دو گفت : تو از كدام روزگار در اين طاقى ؟ گفت : پدرم مرا خبر داد از نيايم كه او اينجا آمده است و اين طاق ساخته * 76 و بپاى بوده است . همين راوى گويد : تو هر گاه در گل ساختمانهاى شهر نيك نگرى ، آنها را گونهگون به رنگهاى سرخ و سپيد و سياه و جز آن يا بى . زيرا دارا بن دارا مردمان آباديها را موظف داشت تا براى ساختن همدان ، از هر جاى ، گل آورند * 77 . داستان آبها و ستايش آب سرد جعفر بن محمد [ عليه السلام ] فرموده است : « همانا در كوه اروند « 1 » چشمهيى است از چشمهساران بهشت . » اروند ، كوه همدان است . مردم پندارند كه چشمهء آب گرمى كه در قلهء اروند است همان است كه گفتهاند چشمهيى است از چشمه ساران بهشت . و آن چنان است كه در هنگامى معين از سال ، آب دهد . و آن آب از رخنهء صخرهيى بجوشد . آبى است خوشگوار و نيكو و بس خنك * 78 و سبك ، كه آدمى ، كما بيش ، در شبانه روز صد رطل ( پيمانه ) * 79 از آن بنوشد و سيراب نشود و اين همه آب زيانيش نرساند ، بلكه او را سودمند نيز بيفتد . سپس ، چون هنگام آن سپرى گردد بريده شود تا سال آينده همان هنگام . محمد بن بشار را چكامهيى است دراز ، در ستايش خوبى و خوشگوارى آب اروند . در آن چكامه گويد :
--> ( 1 ) - اروند نيز نام كوهى است در سيستان . رك : عجائب المخلوقات قزوينى ص 144 .